Alidede Mahallesi’nin tarihî camisi
Alidede Cami, Seyhan’ın Alidede Mahallesi’nde, Adana’nın eski kent dokusu içinde yer alır. Taş duvarları, yeşil kiremitli kubbesi ve mütevazı ölçüleriyle gösterişli yapılardan ayrılan cami, mahalle yaşamının içinde varlığını sürdüren tarihî bir ibadet mekânıdır.
1704’ten günümüze
EBA’nın Ali Dede Camii tanıtımında yapının 1704 yılında Mehmet Paşa tarafından Ali Dede adına yaptırıldığı aktarılır. Kare planlı ve tek kubbeli küçük cami, zaman içinde değişiklikler geçirmiştir. Tanıtıma göre 1952’de batı duvarı açılarak yapıya kemerli bir bölüm eklenmiş; sütunlar üzerine oturan sivri kemerler ve küçük kubbelerle bir son cemaat yeri oluşturulmuştur. Bugünkü görünümünde tarihî taş gövde ile sonradan eklenen bu bölüm birlikte okunur.
Sade mimari, mahalle ölçeği
Erişilebilen ziyaretçi yorumlarında caminin küçük ve sade oluşu, avlusu ve tarihî niteliği öne çıkıyor. Bu anlatımlar yapıyı büyük külliyelerden çok, mahalle içinde ibadet ve ziyaret için kullanılan mütevazı bir cami olarak tarif ediyor.
Ziyaretçi yorumlarında manevî yönü
Yorumlarda Alidede Cami, tarihî ve manevî atmosferiyle anılıyor. Bazı ziyaretçiler yapının Ali Dede’nin türbesi ya da mezarıyla ilişkili olduğunu yazmış; şifa niyetiyle ziyaret edildiğinden söz edenler de var. Bunlar ziyaretçilerin aktardığı kişisel gözlemler ve inanışlardır; türbenin yeri ya da bu ziyaretlerle ilgili anlatımlar ayrıca doğrulanmış bilgi olarak sunulmuyor.
Alidede Cami, tarihî Yağ Cami’nin bulunduğu mahalle çevresinde, eski Adana’nın sokaklarını gezerken karşılaşılabilecek küçük ölçekli tarihî yapılardan biridir. Taş cephesini, kubbesini ve avlusunu görmek isteyenler için kısa bir ziyaret, semtin geçmişine dair daha yakından bir izlenim sunar.