Oruç Tutacak Gücü Olduğu Hâlde Tutmayanlar Fidye Vererek Sorumluluktan Kurtulabilir mi?

Oruç Tutmayanlar ve Fidye: Temel Bilgiler

Oruç, İslam dininde önemli bir ibadettir. Peki, oruç tutacak gücü olduğu halde tutmayan birinin fidye vererek bu sorumluluktan kurtulması mümkün müdür? Bu yazıda, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın açıklamalarına dayanarak konuyu sade bir dille ele alıyoruz.

Fidye Kimler İçin Geçerlidir?

Fidye, yalnızca oruç tutmaya gücü yetmeyen yaşlılar ve iyileşme ümidi olmayan hastalar için geçerlidir. Kuran-ı Kerim'de yer alan “Oruç tutmakta zorluk çekenler.” (el-Bakara, 2/184) ifadesi ile ilgili Hz. Peygamber (s.a.s.) ve sahabe uygulamaları da, bu ayette geçen ifadenin sadece güçsüz yaşlılar ve iyileşme ümidi bulunmayan hastaları kapsadığını göstermektedir.

Oruç Tutabileceklerin Durumu

Oruç tutmaya yeterli olduğu halde tutmayan veya geçici bir sebeple oruç tutamayan kişiler için fidye hükmü geçerli değildir. Konuyla ilgili kaynaklarda şöyle geçmektedir:

“Mazeretsiz oruç tutmayanların, tutmadıkları oruçları kaza etmeleri ve tövbe istiğfar etmeleri gerekir.” (Buhârî, Tefsîr (Bakara), 26 [4507]; Müslim, Sıyâm, 149-150 [1145])

Yani, bu durumda olan kişiler fidye vererek oruç borcundan kurtulamazlar. Onların yapması gereken, tutmadıkları oruçları kaza etmek ve Allah'tan af dilemektir.

Sonradan Oruç Tutabilecek Duruma Gelenler

Yaşlılık veya hastalık nedeniyle oruç tutamayanlar, fidye verseler bile daha sonra sağlıklarına kavuşurlar ve oruç tutabilecek hale gelirlerse, Hanefî mezhebine göre, daha önce tutamadıkları oruçları kaza etmeleri gerekir. Önceden verilen fidye, bu oruç borcunu düşürmez.

“Önceden verdikleri fidyeler oruç borcunu düşürmez.” (Kâsânî, Bedâî’, 2/105; Merğinânî, el-Hidâye, 1/124)

Sonuç ve Özet

Sonuç olarak, oruç tutmaya gücü yetenler için fidye vererek oruç borcundan kurtulmak mümkün değildir. Bu kişiler, tutmadıkları oruçları kaza etmeli ve Allah’tan bağışlanma dilemelidir. Sadece oruç tutmaya kalıcı olarak güç yetiremeyenler için fidye geçerlidir.

Dua

Rabbimizden bize doğru bilgiyi anlamayı ve öğrendiklerimizi hayatımıza uygulayabilmeyi nasip etmesini dileriz.